حسنان « 1 » بن سليم بن سعيد بن عبد اللّه بن زيد بن مالك بن حرث بن عامر بن عبد اللّه بن بلال بن عوف بن اسلم بن ثمالة بن حجر بن كعب بن حرث بن كعب بن عبد اللّه بن مالك بن نصر بن ازد بود ، كه ازد بن غوث ناميده مىشد . شيخ ما ابو سعيد رحمه اللّه گويد : پس از طبقه جرمى و مازنى ، نحو بابو العباس محمد بن يزيد بن ازدى ثمالى خاتمه پيدا كرد . وى از ثماله است كه قبيلهء از ازد مىباشد . نحو را از جرمى و مازنى و ديگران آموخته ، و بر مازنى بيشتر تكيه داشت « 2 » . كتاب سيبويه را بر جرمى شروع كرد و بر مازنى به آخر رسانيد . حكيمى در كتاب حلية الادباء ، از قول ابو عبد اللّه محمد بن قاسم نوشته است ، ( پدر ) مبرد از سورحيان « 3 » بصره و از كسانى بود كه كارش پاك « 4 » كردن زمين بود ، و حيان سورحى خوانده مىشد . او خود را از مردم يمن مىدانست ، و به‌همين‌جهت ، مبرد دختر حفصى ( مغنى ) را كه از شرفاء يمن بود ، به عقد خود در آورد . ابو سعيد گويد : بگفتهء ابو بكر بن سراج ، و ابو على صفار ، مبرد در سال دويست و ده به دنيا آمده و در سال دويست و هشتاد و پنج ، وفات يافت و در آن‌وقت هفتاد و نه سال داشته است . تولدش را در سال دويست و هفت نيز گفته‌اند ، وصولى گويد : كه از خود او چنين شنيده بودم ، و قبرش در گورستان باب الكوفه است . و از كتابهاى اوست : كتاب الكامل . كتاب الروضة . كتاب المقتضب . كتاب الاشتقاق . كتاب الانواء و الازمنة . كتاب القوافى . كتاب الخط و الهجاء . كتاب المدخل الى سيبويه . كتاب المقصور و الممدود . كتاب معانى القرآن - و معروفست بكتاب التام . كتاب احتجاج القراءات « 5 » كتاب شرح شواهد سيبويه . كتاب ضرورة الشعر . كتاب ادب الجليس . كتاب الحروف فى معانى القرآن الى طه . كتاب ( معانى ) صفات اللّه عز و جل . كتاب الممادح و المقابح . كتاب الرياض المونقة . كتاب اسماء الدواهى عند العرب . كتاب الجامع - ناتمام . كتاص التعازى . كتاب الوشى . كتاب فقر « 6 » كتاب سيبويه . كتاب فقر « 7 » كتاب الاوسط للاخفش . كتاب العروض . كتاب شرح كلام العرب و و تلخيص « 8 » الفاظها و تقريب معانيها . كتاب ما اتفقت الفاظه و اختلفت معانيه فى القرآن . كتاب طبقات النحويين البصريين و اخبارهم . كتاب الرسالة الكاملة . كتاب الرد على سيبويه . كتاب - قواعد الشعر . كتاب اعراب القرآن . كتاب الحث على الادب و الصدق . كتاب قحطان و عدنان . . كتاب

--> ( 1 ) ف ( احسان ) . ( 2 ) ف ( و . . . على المازنى ) جب ( و على المازنى عول ) . ( 3 ) سورحى در لغت بدست نيامد . گمان مىرود از سرح و بمعنى چوپان و گله‌دار باشد . ( 4 ) ف ( يكسر الارضين ) جب ( يكسح ) و در بصره دستجات زيادى از زنجبان بوده‌اند كه كارشان پاك كردن شوره‌زارهاى زمين بوده تا بخاكى برسد كه قابل كشت باشد ( رك الحضارة الإسلاميّة ص 295 ) . ( 5 ) ف ( القراءة ) . ( 6 - 7 ) ف ( معنى ) . ( 8 ) ف ( و تخليص ) .